# -*- mode: mandoku-view -*- #+TITLE: 荀子 #+DATE: 2016-08-10 10:04:45 #+PROPERTY: ID KR3a0002 #+PROPERTY: BASEEDITION tls #+PROPERTY: JUAN 26 #+PROPERTY: CAT 1pre-han,哲學思想,儒家 # src: XUN 27:1.1, Knoblock 3:207 # dating: 8110 ¶ ** 27 大略篇第二十七 大略。君人者、¶ 隆禮尊賢而王,¶ 重法愛民而霸,¶ 好利多詐而危。 # src: XUN 27:2, Beida 439, Knoblock 3:207 # dating: 8110 ¶ 欲近四旁,¶ 莫如中央,¶ 故王者必居天下之中,¶ 禮也。 # src: XUN 27:3.1, Knoblock 3:207 # dating: 8110 ¶ 天子外屏,¶ 諸侯內屏,¶ 禮也。¶ 外屏、¶ 不欲見外也,¶ 內屏、¶ 不欲見內也。 # src: XUN 27:4.1, Knoblock 3:208 # dating: 8110 ¶ 諸侯召其臣,¶ 臣不俟駕,¶ 顛倒衣裳而走,¶ 禮也。¶ 《詩》曰:¶ 「顛之倒之,¶ 自公召之。」¶ 天子召諸侯,¶ 輦輿就馬,¶ 禮也。¶ 《詩》曰:¶ 「我出我輿,¶ 于彼牧矣。¶ 自天子所,¶ # src: XUN 27:5.1, Knoblock 3:208 # dating: 8110 謂我來矣。」 天子山冕,¶ 諸侯玄冠,¶ 大夫裨冕,¶ 士韋弁,¶ 禮也。 # src: Xun 27.6.1, Knoblock 3.209 # dating: 8110 ¶ 天子御珽,¶ 諸侯御荼,¶ 大夫服笏,¶ 禮也。 # src: XUN 27:7, Beida 439, Knoblock 3:208 # dating: 8110 ¶ 天子彫弓,¶ 諸侯彤弓,¶ 大夫黑弓,¶ 禮也。 # src: XUN 27:8, Beida 440, Knoblock 3:208 # dating: 8110 ¶ 諸侯相見,¶ 卿為介,¶ 以其教士畢行,¶ 使仁居守。 # src: XUN 27:9, Beida 440, Knoblock 3:208 # dating: 8110 ¶ 聘人以珪,¶ 問士以璧,¶ 召人以瑗,¶ 絕人以玦,¶ 反絕以環。 # src: XUN 27:10, Beida 440, Knoblock 3:208 # dating: 8110 ¶ 人主仁心設焉,¶ 知、其役也,¶ 禮、其盡也。¶ 故王者先仁而後禮,¶ 天施然也。 # src: XUN 27:11, Beida 440, Knoblock 3:208 # dating: 8110 ¶ 《聘禮》志曰:¶ 「幣厚則傷德,¶ 財侈則殄禮。」¶ 「禮云禮云,¶ 玉帛云乎哉!」¶ 《詩》曰:¶ 「物其指矣,¶ 唯其偕矣。」¶ 不時宜,¶ 不敬交,¶ 不驩欣,¶ 雖指、¶ 非禮也。 # src: XUN 27:12.1, Knoblock 3:209 # dating: 8110 ¶ 水行者表深,¶ 使人無陷;¶ 治民者表亂,¶ 使人無失。¶ 禮者、¶ 其表也,¶ 先王以禮表天下之亂。¶ 今廢禮者,¶ 是去表也。¶ 故民迷惑 而陷禍患,¶ 此刑罰之所以繁也。 # src: XUN 27:13.1, Knoblock 3:210 # dating: 8110 ¶ 舜曰:¶ 「維予從欲而治。」¶ 故禮之生,¶ 為賢人以下至庶民也,¶ 非為成聖也,¶ 然而亦所以成聖也。¶ 不學不成:¶ 堯學於君疇,¶ 舜學於務成昭,¶ 禹學於西王國。 # src: XUN 27:14.1, Knoblock 210 # dating: 8110 ¶ 五十不成喪,¶ 七十唯衰存。 # src: XUN 27:15, Beida 442, Knoblock 3.210 # dating: 8110 ¶ 親迎之禮,¶ 父南鄉而立,¶ 子北面而跪,¶ 醮而命之:¶ 「往迎爾相,¶ 成我宗事,¶ 隆率以敬先妣之嗣,¶ 若則有常。」¶ 子曰:¶ 「諾。¶ 唯恐不能,¶ 敢忘命矣!」¶ # src: XUN 27:16:1, Beida 442, Knoblock 3:210 # dating: 8110 夫行也者、¶ 行禮之謂也,¶ 禮也者、¶ 貴者敬焉,¶ 老者孝焉,¶ 長者弟焉,¶ 幼者慈焉,¶ 賤者惠焉。 ¶ 賜予其宮室,¶ 猶用慶賞於國家也;¶ 忿怒其臣妾,¶ 猶用刑罰於萬民也。 # src: XUN 27:18.1, Beida 443, Knoblock 3:211 # dating: 8110 ¶ 君子之於子,¶ 愛之而勿面,¶ 使之而勿貌,¶ 導之以道而勿彊。 # src: XUN 27:19.1, Beida 443, Knoblock 3:211 # dating: 8110 ¶ 禮以順人心為本,¶ 故亡於《禮經》 而順人心者,¶ 皆禮也。 # src: XUN 27:20, Knoblock 3:211 # dating: 8110 ¶ 禮之大凡:¶ 事生、¶ 飾驩也,¶ 送死、¶ 飾哀也,¶ 軍旅、¶ 飾威也。 # src: XUN 27:21:1, Beida 444, Knoblock 3:211 # dating: 8110 ¶ 親親、¶故故、¶庸庸、勞勞,¶仁之殺也。¶ 貴貴、¶尊尊、¶賢賢、¶老老、長長,¶義之倫也。¶ # src: XUN 27:21:2, Beida 444, Knoblock 3:212, (mod. CH) # dating: 8110 行之得其節,¶ 禮之序也。¶ 仁、愛也,¶ 故親。¶ 義、 理也,¶ 故行。¶ 禮、 節也,¶ 故成。¶ # src: XUN 27:21:3, Beida 444, Knoblock 3:212, (mod. CH) # dating: 8110 仁有里,¶ 義有門。¶ 仁、非其里而處之,¶ 非仁也。¶ 義、非其門而由之,¶ 非義也。¶ # src: XUN 27:21:4, Beida 444, Knoblock 3:212, # dating: 8110 推恩而不理,¶ 不成仁;¶ 遂理而不敢,¶ 不成義;¶ 審節而不和,¶ 不成禮;¶ 和而不發,¶ 不成樂。¶ 故曰:¶ 仁、義、禮、樂,¶ 其致一也。¶ # src: XUN 27:21:5, Beida 444, Knoblock 3:212, (mod. CH) # dating: 8110 君子處仁以義,¶ 然後仁也。¶ 行義以禮,¶ 然後義也。¶ 制禮反本成末,¶ 然後禮也。¶ 三者皆通,¶ 然後道也。 # src: XUN 27:22, Beida 445, Knoblock 3:212f # dating: 8110 ¶ 貨財曰賻,¶ 輿馬曰賵,¶ 衣服日禭,¶ 玩好曰贈,¶ 玉貝曰唅。¶ 賻、賵所以佐生也,¶ 贈、禭所以送死也。¶ 送死不及柩尸,¶ 弔生不及悲哀,¶ 非禮也。¶ 故吉行五十,¶ 犇喪百里,¶ 賵、贈及事,¶ 禮之大也。 # src: XUN 27:23, Beida 445, Knoblock 3:213 # dating: 8110 ¶ 禮者、¶ 政之輓也。¶ 為政不以禮,¶ 政不行矣。 # src: XUN 27:24, Beida 445f, Knoblock 3:213 # dating: 8110 ¶ 天子即位,¶ 上卿進曰:¶ 「如之何憂之長也!¶ 能除患則為福,¶ 不能除患則為賊。」¶ 授天子一策。¶ 中卿進曰:¶ 「配天而有下土者,¶ 先事慮事,¶ 先患慮患。¶ # src: XUN 27:24.2, Beida 446, Knoblock 3:213 # dating: 8110 先事慮事謂之接,¶ 接則事優成:¶ 先患慮患謂之豫,¶ 豫則禍不生。¶ 事至而後慮者謂之後,¶ 後則事不舉;¶ 患至而後慮者謂之困,¶ 困則禍不可禦。」¶ 授天子二策。¶ # src: XUN 27:24.3, Beida 446, Knoblock 3:213f # dating: 8110 下卿進曰:¶ 「敬戒無怠。¶ 慶者在堂,¶ 弔者在閭。¶ 禍與福鄰,¶ 莫知其門。¶ 豫哉!¶ 豫哉!¶ 萬民望之!」¶ 授天子三策。 # src: XUN 27:25.1, Beida 446, Knoblock 3:214 # dating: 8110 ¶ 禹見耕者耦立而式,¶ 過十室之邑必下。 # src: XUN 27:26, Beida 447, Knoblock 3:214 # dating: 8110 ¶ 殺大蚤,¶ 朝大晚,¶ 非禮也。¶ 治民不以禮,¶ 動斯陷矣。 # src: XUN 27:27.1, Beida 447, Knoblock 3:214 # dating: 8110 ¶ 平衡曰拜,¶ 下衡曰稽首,¶ 至地曰稽顙。 ¶ 大夫之臣拜不稽首,¶ 非尊家臣也,¶ 所以辟君也。 # src: XUN 27:28.1, Beida 447, Knoblock 3:214 # dating: 8110 ¶ 一命齒於鄉,¶ 再命齒於族,¶ 三命,¶ 族人雖七十,不敢先。 # src: XUN 27:29, Beida 447, Knoblock 3:214 # dating: 8110 ¶ 上大夫,¶ 中大夫,¶ 下大夫。 # src: XUN 27.30 # dating: 8110 ¶ 吉事尚尊,¶ 喪事尚親。 # src: XUN 27.31 # dating: 8110 ¶ 君臣不得不尊,¶ 父子不得不親,¶ 兄弟不得不順,¶ 夫婦不得不驩。¶ 少者以長,¶ 老者以養。¶ 故天地生之,¶ 聖人成之。 # src: XUN 27:32, Beida 447, Knoblock 3:215 # dating: 8110 ¶ 聘、¶ 問也,¶ 享、 獻也。¶ 私覿、¶ 私見也。 # src: XUN 27:33, Beida 447, Beida 447, Knoblock 3:215 # dating: 8110 ¶ 言語之美,¶ 穆穆皇皇。¶ 朝廷之美,¶ 濟濟鎗鎗。 # src: XUN 27:34, Beida 448, Beida 447, Knoblock 3:215 # dating: 8110 ¶ 為人臣下者,¶ 有諫而無訕,¶ 有亡而無疾,¶ 有怨而無怒。 # src: XUN 27:35, Beida 448, Knoblock 3:215f # dating: 8110 ¶ 君於大夫,¶ 三問其疾,¶ 三臨其喪;¶ 於士,¶ 一問 一臨。¶ 諸侯非問疾弔喪,¶ 不之臣之家。 # src: XUN 27:36, Beida 448, Knoblock 3:216 # dating: 8110 ¶ 既葬,¶ 君若父之友,¶ 食之則食矣,¶ 不辟粱肉,¶ 有酒醴則辭。 # src: XUN 27:37, Beida 448,Knoblock 3:216 # dating: 8110 ¶ 寢不踰廟,¶ 讌衣不踰祭服,¶ 禮也。 # src: XUN 27:38, Beida 448f, Beida 448, Knoblock 3:216 # dating: 8110 ¶ 《易》之《咸》,¶ 見夫婦。¶ 夫婦之道,¶ 不可不正也,¶ 君臣父子之本也。¶ 咸、 感也,¶ 以高下下,¶ 以男下女,¶ 柔上而剛下。 # src: XUN 27:39, Beida 449,Knoblock 3:216 # dating: 8110 ¶ 聘士之義,¶ 親迎之道,¶ 重始也。 # src: XUN 27:40, Beida 449,Knoblock 3:216 # dating: 8110 ¶ 禮者、¶ 人之所履也,¶ 失所履,¶ 必顛蹶陷溺。¶ 所失微而其為亂大者,¶ 禮也。 # src: XUN 27:41, Beida 449f, Knoblock 3:217 # dating: 8110 ¶ 禮之於正國家也,¶ 如權衡之於輕重也,¶ 如繩墨之於曲直也。¶ 故人無禮不生,¶ 事無禮不成,¶ 國家無禮不寧。 # src: XUN 27:42, Beida 450, Knoblock 3:217 # dating: 8110 ¶ 和鸞之聲,¶ 步中《武》、《象》,¶ 趨中《韶》、《護》。¶ 君子聽律習容而后出。 # src: XUN 27:43, Beida 450, Knoblock 3:217 # dating: 8110 ¶ 霜降逆女,¶ 冰泮殺止。內 十日一御。 # src: XUN 27:44, Beida 450, Knoblock 3:217 # dating: 8110 ¶ 坐視膝,¶ 立視足,¶ 應對言語視面。¶ 立視前六尺而六之,六六三十六,¶ 三丈六尺。 # src: XUN 27:45, Beida 450, Knoblock 3:218 # dating: 8110 ¶ 文貌情用,¶ 相為內外表裏,¶ 禮之中焉 能思索謂之能慮。 # src: XUN 27:46, Beida 451, Knoblock 3:218 # dating: 8110 ¶ 禮者、¶ 本末相順,¶ 終始相應。 # src: XUN 27:47, Beida 451, Knoblock 3:218 # dating: 8110 ¶ 禮者、¶ 以財物為用,¶ 以貴賤為文,¶ 以多少為異。 # src: XUN 27:48, Beida 451, Knoblock 3:218 # dating: 8110 ¶ 下臣事君以貨,¶ 中臣事君以身,¶ 上臣事君以人。 # src: XUN 27:49, Beida 451, Knoblock 3:218 # dating: 8110 ¶ 《易》曰:¶ 「復自道,¶ 何其咎?」¶ 《春秋》賢穆公,¶ 以為能變也。 # src: XUN 27:51, Beida 452, Knoblock 3:219 # dating: 8110 ¶ 士有妒友,¶ 則賢交不親;¶ 君有妒臣,¶ 則賢人不至。¶ 蔽公者謂之昧,¶ 隱良者謂之妒,¶ 奉妒昧者謂之交譎。¶ 交譎之人、¶ 妒昧之臣,¶ 國之薉孽也。 口能言之,¶ 身能行之,¶ 國寶也。¶ 口不能言,¶ 身能行之,¶ 國器也。¶ 口能言之,¶ 身不能行,¶ 國用也。¶ 口言善,¶ 身行惡,¶ 國祅也。¶ # src: XUN 27.51,Beida 452, Knoblock 3:219 # dating: 8110 治國者敬其寶,¶ 愛其器,¶ 任其用,¶ 除其祅。 # src: XUN 27:52, Beida 452, Knoblock 3:219 # dating: 8110 ¶ 不富無以養民情,¶ 不教無以理民性。¶ 故家五畝宅、¶ 百畝田,¶ 務其業而勿奪其時,¶ 所以富之也。¶ 立太學,¶ 設庠序,¶ 脩六禮,¶ 明七教,¶ 所以道之也。¶ 《詩》曰:¶ 「飲之食之,¶ 教之誨之。」¶ 王事具矣。 # src: XUN 27:53, Beida 453, Knoblock 3:219 # dating: 8110 ¶ 武王始入殷,¶ 表商容之閭,¶ 式箕子之囚,¶ 哭比干之墓,¶ 天下鄉善矣。 # src: XUN 27:54, Beida 453, Knoblock 3:220 # dating: 8110 ¶ 天下、國有俊士,¶ 世有賢人。¶ 迷者不問路,¶ 溺者不問遂,¶ 亡人好獨。¶ 《詩》曰:¶ 「我言維服,¶ 勿用為笑。¶ 先民有言,¶ 詢于芻蕘。」¶ 言博問也。 # src: XUN 27:55, Beida 453, Knoblock 3:220 # dating: 8110 ¶ 有法者以法行,¶ 無法者以類舉。¶ 以其本,¶ 知其末;¶ 以其左,¶ 知其右,¶ 凡百事異 理而相守也。 # src: XUN 27:56, Beida 453, Knoblock 3:220 # dating: 8110 ¶ 慶賞刑罰,¶ 通類而後應。¶ 致教習俗,¶ 相順而後行。 # src: XUN 27:57, Beida 454, Knoblock 3:220 # dating: 8110 ¶ 八十者一子不事,¶ 九十者舉家不事,¶ 廢疾非人不養者,一人不事。¶ 父母之喪,¶ 三年不事。¶ 𪗋衰大功,¶ 三月不事。¶ 從諸侯不 與新有昏 朞不事。 # src: XUN 27:58, Beida 454, Knoblock 3:221 # dating: 8110 ¶ 子謂子家駒續然大夫,¶ 不如晏子,¶ 晏子、¶ 功用之臣也,¶ 不如子產;¶ 子產、¶ 惠人也,¶ 不如管仲。¶ 管仲之為人 力功不力義,¶ 力智不力仁,¶ 野人也,¶ 不可以為天子大夫。 # src: XUN 27:59, Beida 454, Knoblock 3:221 # dating: 8110 ¶ 孟子三見宣王 不言事。¶ 門人曰:¶ 「曷為三遇齊王而不言事?」¶ 孟子曰:¶ 「我先攻其邪心。」¶ # src: XUN 27:60, Beida 455, Knoblock 3:221 # dating: 8110 公行子之之燕,¶ 遇曾元於塗,¶ 曰:¶ 「燕君何如?」¶ 曾元曰:¶ 「志卑。¶ 志卑者輕物,¶ 輕物者不求助。¶ 苟不求助,¶ 何能舉?¶ # src: XUN 27:61, Beida 455, Knoblock 3:221f # dating: 8110 氐、羗之虜也。¶ 不憂其係壘也,¶ 而憂其不焚也。¶ 利夫秋豪,¶ 害靡國家,¶ 然且為之,¶ 幾為知計哉!」¶ # src: XUN 27:62, Beida 455, Knoblock 3:222 # dating: 8110 今夫亡箴者,¶ 終日求之而不得,¶ 其得之,¶ 非目益明也,¶ 眸而見之也。¶ 心之於慮亦然。 # src: XUN 27:63:1, Beida 456, Knoblock 3:222 # dating: 8110 ¶ 義與利者、¶ 人之所兩有也。¶ 雖堯、舜不能去民之欲利,¶ 然而能使其欲利不克其好義也。¶ 雖桀、紂亦不能去民之好義,¶ 然而能使其好義不勝其欲利也。¶ 故義勝利者為治世,¶ 利克義者為亂世。¶ # src: XUN 27:63:2, Beida 456, Knoblock 3:222f # dating: 8110 上重義則義克利,¶ 上重利則利克義。¶ 故天子不言多少,¶ 諸侯不言利害,¶ 大夫不言得喪,¶ 士不言通貨財,¶ 有國之君不息牛羊,¶ 錯質之臣不息鷄豚,¶ 冢卿不脩幣施,¶ 大夫不為場圃,¶ 從士以上皆羞利而不與民爭業,¶ 樂分施而恥積臧。¶ 然故民不困財,¶ 貧窶者有所竄其手矣。 # src: XUN 27:64, Beida 456, Knoblock 3:223 # dating: 8110 文王誅四,¶ 武王誅二,¶ 周公卒業,¶ 至成、康則案無誅已。 # src: XUN 27:65, Beida 457, Knoblock 3:223 # dating: 8110 ¶ 多積財而羞無有,¶ 重民任而誅不能,¶ 此邪行之所以起,¶ 刑罰之所以多也。 # src: XUN 27:66, Beida 457, Knoblock 3:223 # dating: 8110 ¶ 上好義,¶ 則民闇 飾矣;上好富,¶ 則民死利矣。¶ 二者、¶ 治亂之衢也。¶ 民語曰:¶ 「欲富乎?¶ 忍恥矣,¶ 傾絕矣,¶ 絕故舊矣,¶ 與義分背矣。」¶ 上好富,¶ 則人民之行如此,¶ 安得不亂?¶ # src: XUN 27:67, Beida 457, Knoblock 3:223f # dating: 8110 湯旱而禱曰:¶ 「政不節與?¶ 使民疾與?¶ 何以不雨至斯極也!¶ 宮室榮與?¶ 婦謁盛與?¶ 何以不雨至斯極也!¶ 苞苴行與?¶ 讒夫興與?¶ 何以不雨至斯極也!」¶ # src: XUN 27:68, Beida 458, Knoblock 3:224 # dating: 8110 天之生民,¶ 非為君也。¶ 天之立君,¶ 以為民也。¶ 故古者列地建國,¶ 非以貴諸侯而已;¶ 列官職,¶ 差爵祿,¶ 非以尊大夫而已。 # src: XUN 27:69, Beida 458, Knoblock 3:224 # dating: 8110 ¶ 主道知人,¶ 臣道知事。¶ 故舜之治天下,¶ 不以事詔而萬物成。¶ # src: XUN 27:70, Beida 458, Knoblock 3:224 # dating: 8110 農精於田而不可以為田師,¶ 工賈亦然。 # src: XUN 27:71, Beida 458, Knoblock 3:224 # dating: 8110 ¶ 以賢易不肖,¶ 不待卜而後知吉。¶ 以治伐亂,¶ 不待戰而後知克。 # src: XUN 27:72, Beida 458, Knoblock 3:224f # dating: 8110 ¶ 齊人欲伐魯,¶ 忌卞莊子,¶ 不敢過卞。¶ 晉人欲伐衛,¶ 畏子路。¶ 不敢過蒲。 # src: XUN 27:73, Beida 459, Knoblock 3:225 # dating: 8110 ¶ 不知而問堯、舜, 無有而求天府。¶ 曰: 先王之道,¶ 則堯、舜已;¶ 六貳之博,¶ 則天府已。 # src: XUN 27:74, Beida 459, Knoblock 3:225 # dating: 8110 ¶ 君子之學如蛻,¶ 幡然遷之。¶ 故其行效,¶ 其立效,¶ 其坐效,¶ 其置顏色、出辭氣效。¶ 無留善,¶ 無宿問。 # src: XUN 27:75, Beida 459, Knoblock 3:225 # dating: 8110 ¶ 善學者盡其理,¶ 善行者究其難。 # src: XUN 27:76, Beida 460, Knoblock 3:225 # dating: 8110 ¶ 君子立志如窮,¶ 雖天子三公問正,¶ 以是非對。 # src: XUN 27:77, Beida 460, Knoblock 3:225f # dating: 8110 ¶ 君子隘窮而不失,¶ 勞倦而不苟,¶ 臨患難而不忘茵席之言。¶ 歲不寒,無以知松柏;¶ 事不難,無以知君子無日不在是。 # src: XUN 27:78, Beida 460, Knoblock 3:226 # dating: 8110 ¶ 雨小,¶ 漢故潛。¶ 夫盡小者大,¶ 積微者著,¶ 德至者色澤洽,¶ 行盡而聲問遠。¶ 小人不誠於內而求之於外。 # src: XUN 27:79, Beida 461, Knoblock 3:226 # dating: 8110 ¶ 言而不稱師謂之畔,¶ 教而不稱師謂之倍。¶ 倍畔之人,¶ 明君不內,¶ 朝士大夫遇諸塗不與言。 # src: XUN 27:80, Beida 461, Knoblock 3:226 # dating: 8110 ¶ 不足於行者 說過,¶ 不足於信者 誠言。¶ 故《春秋》善胥命,¶ 而《詩》非屢盟,¶ 其心一也。¶ # src: XUN 27:i1, Beida 461, Knoblock 3:226 # dating: 8110 善為《詩》者不說,¶ 善為《易》者不占,¶ 善為《禮》者不相,¶ 其心同也。 # src: XUN 27:i2, Beida 461, Knoblock 3:227 # dating: 8110 ¶ 曾子曰:¶ 「孝子言為可聞,¶ 行為可見。¶ 言為可聞,¶ 所以說遠也;¶ 行為可見,¶ 所以說近也。¶ 近者說則親,¶ 遠者說則附。¶ 親近而附遠,¶ 孝子之道也。」¶ # src: XUN 27:i3:1, Beida 462, Knoblock 3:227 # dating: 8110 曾子行,¶ 晏子從於郊,¶ 曰:¶ 「嬰聞之,¶ 君子贈人以言,¶ 庶人贈人以財。¶ 嬰貧無財,¶ 請假於君子,¶ 贈吾子以言:乘輿之輪、¶ 太山之木也,¶ 示諸檃栝,¶ 三月五月,¶ 為幬菜 敝而不反其常。¶ # src: XUN 27:i3:2, Beida 462, Knoblock 3:227 # dating: 8110 君子之檃栝 不可不謹也,¶ 慎之。¶ 蘭茝、槀本,¶ 漸於蜜醴,¶ 一佩易之。¶ 正君漸於香酒,¶ 可讒而得也;¶ 君子之所漸,¶ 不可不慎也。」¶ # src: XUN 27:i4, Beida 463, Knoblock 3:227f # dating: 8110 人之於文學也,¶ 猶玉之於琢磨也。¶ 《詩》曰:¶ 「如切如瑳,¶ 如琢如磨。」¶ 謂學問也。¶ 和氏之璧、¶ 井里之厥也,¶ 玉人琢之,¶ 為天下寶。¶ 子贛、季路,¶ 故鄙人也,¶ 被文學,¶ 服禮義,¶ 為天下列士。 # src: XUN 27:85, Beida 463, Knoblock 3:228 # dating: 8110 ¶ 學問不厭,¶ 好士不倦,¶ 是天府也。 # src: XUN 27:86, Beida 463, Knoblock 3:228 # dating: 8110 ¶ 君子疑則不言,¶ 未問則不言,¶ 道遠日益矣。 # src: XUN 27:87, Beida 463, Knoblock 3:228 # dating: 8110 ¶ 多知而無親,¶ 博學而無方,¶ 好多而無定者,¶ 君子不與。 # src: XUN 27:88, Beida 464, Knoblock 3:228 # dating: 8110 ¶ 少不諷誦,¶ 壯不論議,¶ 雖可,¶ 未成也。 ¶ 君子壹教,¶ 弟子壹學,¶ 亟成。 # src: XUN 27:89, Beida 464, Knoblock 3:229 # dating: 8110 ¶ 君子進則能益上之譽而損下之憂。¶ 不能而居之,¶ 誣也;¶ 無益而厚受之,¶ 竊也。¶ # src: XUN 27:90, Beida 464, Knoblock 3:229 # dating: 8110 學者非必為仕,¶ 而仕者必如學。 # src: XUN 27:91:1, Beida 464, Knoblock 3:229 # dating: 8110 ¶ 子貢問於孔子曰:¶ 「賜倦於學矣,¶ 願息事君。」¶ 孔子曰:¶ 「《詩》云:¶ 『溫恭朝夕,¶ 執事有恪。』¶ 事君難,¶ 事君焉可息哉!」¶ # src: XUN 27:91:2, Beida 464, Knoblock 3:229 # dating: 8110 「然則賜願息事親。」¶ 孔子曰:¶ 「《詩》云:¶ 『孝子不匱,¶ 永錫爾類。』¶ 事親難,¶ 事親焉可息哉!」¶ # src: XUN 27:91:3, Beida 464, Knoblock 3:229 # dating: 8110 「然則賜願息於妻子。」¶ 孔子曰:¶ 「《詩》云:¶ 『刑于寡妻,¶ 至于兄弟,¶ 以御于家邦。』¶ 妻子難,¶ 妻子焉可息哉」!¶ # src: XUN 27:91:4, Beida 464, Knoblock 3:230 # dating: 8110 「然則賜願息於朋友。」¶ 孔子曰:¶ 「《詩》云:¶ 『朋友攸攝,¶ 攝以威儀。』¶ 朋友難,¶ 朋友焉可息哉!」¶ # src: XUN 27:91:5, Beida 464f, Knoblock 3:230 # dating: 8110 「然則賜願息耕。」¶ 孔子曰:¶ 「《詩》云:¶ 『晝爾于茅,¶ 宵爾索綯。¶ 亟其乘屋,¶ 其始播百穀。』¶ 耕難,¶ 耕焉可息哉」!¶ # src: XUN 27:91:6, Beida 465, Knoblock 3:230 # dating: 8110 「然則賜無息者乎?」¶ 孔子曰:¶ 「望其壙,¶ 皋如也,¶ 嵮如也,¶ 鬲如也,¶ 此則知所息矣。」¶ 子貢曰:¶ 「大哉死乎!¶ 君子息焉,¶ 小人休焉。」¶ # src: XUN 27:92, Beida 465f, Knoblock 3:230f # dating: 8110 《國風》之好色也,¶ 《傳》曰:¶ 「盈其欲而不愆其止。¶ 其誠可比於金石,¶ 其聲可內於宗廟。」¶ 《小雅》不以於汙上,¶ 自引而居下,¶ 疾今之政 以思往者,¶ 其言有文焉,¶ 其聲有哀焉。 # src: XUN 27:93, Beida 466, Knoblock 3:231 # dating: 8110 ¶ 國將興,¶ 必貴師而重傅,¶ 貴師而重傅,則法度存。¶ 國將衰,¶ 必賤師而輕傅,¶ 賤師而輕傅,則人有快;¶ 人有快,則法度壞。 # src: XUN 27:94, Beida 466, Knoblock 3:231 # dating: 8110 ¶ 古者匹夫五十而士。 ¶ 天子、諸侯子十九而冠,¶ 冠而聽治,¶ 其教至也。 # src: XUN 27:95, Beida 467, Knoblock 3:231 # dating: 8110 ¶ 君子也者而好之,¶ 其人也,¶ 其人(也)而不教,¶ 不祥。¶ 非君子而好之,¶ 非其人也,¶ 非其人而教之,¶ 齎盜糧、¶ 借賊兵也。 # src: XUN 27:96.1, Beida 467, Knoblock 3:231f # dating: 8110 ¶ 不自嗛其行者 言濫過。¶ 古之賢人,¶ 賤為布衣,¶ 貧為匹夫,¶ 食則饘粥不足,¶ 衣則豎褐不完,¶ 然而非禮不進,¶ 非義不受,¶ 安取此?¶ # src: XUN 27:97, Beida 467f, Knoblock 3:232 # dating: 8110 子夏家貧,¶ 衣若縣鶉。¶ 人曰:¶ 「子何不仕?」¶ 曰:¶ 「諸侯之驕我者,¶ 吾不為臣;¶ 大夫之驕我者,¶ 吾不復見。」¶ 柳下惠與後門者同衣而不見疑,¶ 非一日之聞也。 ¶ 爭利如蚤甲 而喪其掌。 # src: XUN 27:98:1, Beida 468, Knoblock 3:232 # dating: 8110 ¶ 君人者不可以不慎取臣,¶ 匹夫不可以不慎取友。¶ 友者、¶ 所以相有也。¶ 道不同,¶ 何以相有也?¶ 均薪施火,¶ 火就燥;¶ 平地注水,¶ 水流溼。¶ # src: XUN 27:98:2, Beida 468, Knoblock 3:232 # dating: 8110 夫類之相從也,¶ 如此之箸也,¶ 以友觀人 焉所疑?¶ 取友善人,¶ 不可不慎,¶ 是德之基也。¶ 《詩》曰:¶ 「無將大車,¶ 維塵冥冥。」¶ 言無與小人處也。 # src: XUN 27:99, Beida 469, Knoblock 3:232f # dating: 8110 ¶ 藍苴路作,¶ 似知而非。¶ 偄弱易奪,¶ 似仁而非。¶ 悍戇好鬭,¶ 似勇而非。 # src: XUN 27:100, Beida 469, Knoblock 3:233 # dating: 8110 ¶ 仁義禮善之於人也,¶ 辟之若貨財、粟米之於家也,¶ 多有之者富,¶ 少有之者貧,¶ 至無有者窮。¶ 故大者不能,¶ 小者不為,¶ 是棄國捐身之道也。 # src: XUN 27:101, Beida 469, Knoblock 3:233 # dating: 8110 ¶ 凡物有乘而來,(¶ 乘)其出者,¶ 是其反者也。 # src: XUN 27:102, Beida 470, Knoblock 3:233 # dating: 8110 ¶ 流言滅之,¶ 貨色遠之。¶ 禍之所由生也,¶ 生自纖纖也,¶ 是故君子蚤絕之。 # src: XUN 27:103, Beida 470, Knoblock 3:233 # dating: 8110 ¶ 言之信者,¶ 在乎區蓋之閒。¶ 疑則不言,¶ 未問則不言。 # src: XUN 27:104, Beida 470, Knoblock 3:233 # dating: 8110 ¶ 知者明於事、¶ 達於數,¶ 不可以不誠事也。¶ 故曰:¶ 「君子難說,¶ 說之不以道,¶ 不說也。」¶ # src: XUN 27:105, Beida 470, Knoblock 3:234 # dating: 8110 語曰:¶ 「流丸止於甌臾,¶ 流言止於知者。」¶ 此家言邪學之所以惡儒者也。¶ 是非疑 則度之以遠事,¶ 驗之以近物,¶ 參之以平心,¶ 流言止焉,¶ 惡言死焉。 # src: XUN 27:106, Beida 470, Knoblock 234 # dating: 8110 ¶ 曾子食魚,¶ 有餘,¶ 曰:¶ 「洎之。」¶ 門人曰:¶ 「洎之傷人,¶ 不若奧之。」¶ 曾子泣涕曰:¶ 「有異心乎哉!」¶ 傷其聞之晚也。 # src: XUN 27:107, Beida 471, Knoblock 3:234 # dating: 8110 ¶ 無用吾之所短遇人之所長。¶ 故塞而避所短,¶ 移而從所仕。¶ 䟽知而不法,¶ 察辨而操辟,¶ 勇果而亡禮,¶ 君子之所憎惡也。 # src: XUN 27:108, Beida 471, Knoblock 3:234f # dating: 8110 ¶ 多言而類、¶ 聖人也,¶ 少言而法、¶ 君子也。¶ 多言無法而流喆然,¶ 雖辨,¶ 小人也。 # src: XUN 27:109, Beida 471,Knoblock 3:235 # dating: 8110 ¶ 國法禁拾遺,¶ 惡民之串以無分得也。¶ 有(夫)分義,¶ 則容天下而治;¶ 無分義,¶ 則一妻一妾而亂。 # src: XUN 27:110, Beida 472, Knoblock 3:235 # dating: 8110 ¶ 天下之人,¶ 唯各特意哉,¶ 然而有所共予也。¶ 言味者予易牙,¶ 言音者予師曠,¶ 言治者予三王。¶ 三王既已定法度、¶ 制禮樂而傳之,¶ 有不用而改自作,¶ 何異於變易牙之和、¶ 更師曠之律?¶ 無三王之法,¶ 天下不待亡,¶ 國不待死。 # src: XUN 27:111, Beida 472, Knoblock 3:235 # dating: 8110 ¶ 飲而不食者、¶ 蟬也,¶ 不飲不食者、¶ 浮蝣也。 # src: XUN 27:112, Beida 472f, Knoblock 3:235f # dating: 8110 ¶ 虞舜、孝己孝而親不愛,¶ 比干、¶子胥忠而君不用,¶ 仲尼、顏淵知而窮於世。¶ 劫迫於暴國而無所辟之,¶ 則崇其善,¶ 揚其美,¶ 言其所長,而不稱其所短也。¶ # src: XUN 27:113, Beida 473, Knoblock 3:236 # dating: 8110 惟惟而亡者,¶ 誹也;¶ 博而窮者,¶ 訾也;¶ 清之而俞濁者,¶ 口也。 # src: XUN 27:114, Beida 473, Knoblock 3:236 # dating: 8110 ¶ 君子能為可貴,¶ 不能使人必貴己;¶ 能為可用,¶ 不能使人必用己。 # src: XUN 27:115, Beida 473, Knoblock 3:236 # dating: 8110 ¶ 誥誓不及五帝,¶ 盟詛不及三王,¶ 交質子不及五伯。