# -*- mode: mandoku-view -*- #+TITLE: 孟子 #+DATE: 2016-08-10 10:04:34 #+PROPERTY: ID KR1h0001 #+PROPERTY: BASEEDITION tls #+PROPERTY: JUAN 6 #+PROPERTY: CAT 1pre-han,經學典籍,四書類 # src: MENG 4A01:01; tr. D. C. Lau 1.137 # dating: 8110 ¶ ** 7 《離婁上》 7.1孟子曰:¶ 「離婁之明、¶ 公輸子之巧,¶ 不以規矩,¶ 不能成方員;¶ 師曠之聰,¶ 不以六律,¶ 不能正五音;¶ 堯舜之道,¶ 不以仁政,¶ 不能平治天下。¶ # src: MENG 4A01:02; tr. D. C. Lau 1.137 # dating: 8110 今有仁心仁聞 而民不被其澤,¶ 不可法於後世者,¶ 不行先王之道也。¶ 故曰:¶ 『徒善不足以為政,¶ 徒法不能以自行。¶ # src: MENG 4A01:03; tr. D. C. Lau 1.137 # dating: 8110 《詩》云,¶ 『不愆不忘,¶ 率由舊章。』¶ 遵先王之法而過者,¶ 未之有也。¶ # src: MENG 4A01:04; tr. D. C. Lau 1.137 # dating: 8110 聖人既竭目力焉,¶ 繼之以規矩準繩,¶ 以為方員平直,¶ 不可勝用也;¶ 既竭耳力焉,¶ 繼之以六律正五音,¶ 不可勝用也;¶ 既竭心思焉,¶ 繼之以不忍人之政,¶ 而仁覆天下矣。¶ # src: MENG 4A01:05; tr. D. C. Lau 1.137 # dating: 8110 故曰:¶ 為高必因丘陵,¶ 為下必因川澤;¶ 為政 不因先王之道,¶ 可謂智乎?¶ 是以惟仁者宜在高位。¶ 不仁而在高位,¶ 是播其惡於眾也。¶ # src: MENG 4A01:06; tr. D. C. Lau 1.137 # dating: 8110 上無道揆也,¶ 下無法守也,¶ 朝不信道,¶ 工不信度,¶ 君子犯義,¶ 小人犯刑,¶ 國之所存者 幸也。¶ # src: MENG 4A01:07; tr. D. C. Lau 1.137 # dating: 8110 故曰:¶ 城郭不完,¶ 兵甲不多,¶ 非國之災也;¶ 田野不辟,¶ 貨財不聚,¶ 非國之害也。¶ 上無禮,¶ 下無學,¶ 賊民興,¶ 喪無日矣。¶ # src: MENG 4A01:08; tr. D. C. Lau 1.137 # dating: 8110 《詩》曰:¶ 『天之方蹶,¶ 無然泄泄。』¶ 泄泄 猶沓沓也。¶ 事君無義,¶ 進退無禮,¶ 言則非先王之道者,¶ 猶沓沓也。¶ # src: MENG 4A01:09; tr. D. C. Lau 1.137 # dating: 8110 故曰:¶ 責難於君謂之恭,¶ 陳善閉邪謂之敬,¶ 吾君不能謂之賊。¶ # src: MENG 4A02:01; tr. D. C. Lau 1.139 # dating: 8110 7.2孟子曰:¶ 「規矩、¶ 方員之至也,¶ 聖人、¶ 人倫之至也。¶ 欲為君,¶ 盡君道;¶ 欲為臣,¶ 盡臣道。¶ 二者皆法堯舜 而已矣。¶ # src: MENG 4A02:02; tr. D. C. Lau 1.139 # dating: 8110 不以舜之所以事堯事君,¶ 不敬其君者也;¶ 不以堯之所以治民治民,¶ 賊其民者也。¶ 孔子曰:¶ 『道二,¶ 仁與不仁而已矣。』¶ # src: MENG 4A02:03; tr. D. C. Lau 1.139 # dating: 8110 暴其民甚,¶ 則身弒國亡;¶ 不甚,¶ 則身危國削,¶ 名之曰¶ 『幽』『厲』,¶ 雖孝子慈孫,¶ 百世不能改也。¶ # src: MENG 4A02:04; tr. D. C. Lau 1.139 # dating: 8110 《詩》云:¶ 『殷鑒不遠,¶ 在夏后之世。』¶ 此之謂也。」¶ # src: MENG 4A03:01; tr. D. C. Lau 1.141 # dating: 8110 7.3孟子曰:¶ 「三代之得天下也以仁,¶ 其失天下也以不仁。¶ 國之所以廢興存亡者亦然。¶ # src: MENG 4A03:02; tr. D. C. Lau 1.141 # dating: 8110 天子不仁,¶ 不保四海;¶ 諸侯不仁,¶ 不保社稷;¶ 卿大夫不仁,¶ 不保宗廟;¶ 士庶人不仁,¶ 不保四體。¶ # src: MENG 4A03:03; tr. D. C. Lau 1.141 # dating: 8110 今惡死亡 而樂不仁,¶ 是由惡醉 而強酒。」¶ # src: MENG 4A04:01; tr. D. C. Lau 1.141 # dating: 8110 7.4孟子曰:¶ 「愛人不親,¶ 反其仁;¶ 治人不治,¶ 反其智;¶ 禮人不荅,¶ 反其敬,¶ # src: MENG 4A04:02; tr. D. C. Lau 1.141 # dating: 8110 行有不得者 皆反求諸己,¶ 其身正 而天下歸之。¶ 《詩》云:¶ 『永言配命,¶ 自求多福。』」¶ # src: MENG 4A05:01; tr. D. C. Lau 1.141 # dating: 8110 7.5孟子曰:¶ 「人有恆言,皆曰:¶ 『天下國家。』¶ 天下之本在國,¶ 國之本在家,¶ 家之本在身。」¶ # src: MENG 4A06:01; tr. D. C. Lau 1.141 # dating: 8110 7.6孟子曰:¶ 「為政不難,¶ 不得罪於巨室。¶ 巨室之所慕,¶ 一國慕之;¶ 一國之所慕,¶ 天下慕之;¶ 故沛然德教溢乎四海。」¶ # src: MENG 4A07:01; tr. D. C. Lau 1.143 # dating: 8110 7.7孟子曰:¶ 「天下有道,¶ 小德役大德,¶ 小賢役大賢;¶ 天下無道,¶ 小役大,¶ 弱役強。¶ 斯二者,¶ 天也。¶ 順天者存,¶ 逆天者亡。¶ # src: MENG 4A07:02; tr. D. C. Lau 1.143 # dating: 8110 齊景公曰:¶ 『既不能令,¶ 又不受命,¶ 是絕物也。』¶ 涕出而女於吳。¶ # src: MENG 4A07:03; tr. D. C. Lau 1.143 # dating: 8110 今也小國師大國 而恥受命焉,¶ 是猶弟子而恥受命於先師也。¶ 如恥之,¶ 莫若師文王。¶ 師文王,¶ 大國五年,¶ 小國七年,¶ 必為政於天下矣。¶ # src: MENG 4A07:04; tr. D. C. Lau 1.143 # dating: 8110 《詩》云:¶ 『商之孫子,¶ 其麗不億。¶ 上帝既命,¶ 侯于周服。¶ 侯服于周,¶ 天命靡常。¶ 殷士膚敏,¶ 祼將于京。』¶ # src: MENG 4A07:05; tr. D. C. Lau 1.143 # dating: 8110 孔子曰:¶ 『仁不可為眾也。夫 國君好仁,¶ 天下無敵。』¶ 今也欲無敵於天下 而不以仁,¶ 是猶執熱而不以濯也。¶ 《詩》云:¶ 『誰能執熱,¶ 逝不以濯?』」¶ # src: MENG 4A08:01; tr. D. C. Lau 1.145 # dating: 8110 7.8孟子曰:¶ 「不仁者 可與言哉?¶ 安其危而利其菑,¶ 樂其所以亡者。¶ 不仁而可與 言,¶ 則何亡國敗家之有?¶ # src: MENG 4A08:02; tr. D. C. Lau 1.145 # dating: 8110 有孺子歌曰:¶ 『滄浪之水清兮,¶ 可以濯我纓;¶ 滄浪之水濁兮,¶ 可以濯我足。』¶ 孔子曰:¶ 『小子聽之!¶ 清斯濯纓,¶ 濁斯濯足矣。¶ 自取之也。』¶ # src: MENG 4A08:03; tr. D. C. Lau 1.145 # dating: 8110 夫人必自侮,¶ 然後人侮之;¶ 家必自毀,¶ 而後人毀之;¶ 國必自伐,¶ 而後人伐之。¶ # src: MENG 4A08:04; tr. D. C. Lau 1.145 # dating: 8110 《太甲》曰:¶ 『天作孽,¶ 猶可違;¶ 自作孽,¶ 不可活。』¶ 此之謂也。」¶ # src: MENG 4A09:01; tr. D. C. Lau 1.145 # dating: 8110 7.9孟子曰:¶ 「桀紂之失天下也,¶ 失其民也;¶ 失其民者,¶ 失其心也。¶ # src: MENG 4A09:02; tr. D. C. Lau 1.145 # dating: 8110 得天下有道:¶ 得其民,斯得天下矣;¶ 得其民有道:¶ 得其心,斯得民矣;¶ 得其心有道:¶ 所欲 與之聚之,¶ 所惡 勿施,爾也。¶ # src: MENG 4A09:03; tr. D. C. Lau 1.145 # dating: 8110 「民之歸仁也,¶ 猶水之就下、¶ 獸之走壙也。¶ 故為淵敺魚者,¶ 獺也;¶ 為叢敺爵者,¶ 鸇也;¶ 為湯武敺民者,¶ 桀與紂也。¶ # src: MENG 4A09:04; tr. D. C. Lau 1.145 # dating: 8110 今天下之君有好仁者,¶ 則諸侯皆為之敺矣。¶ 雖欲無王,不可得已。¶ 今之欲王者,¶ 猶七年之病 求三年之艾也。¶ # src: MENG 4A09:05; tr. D. C. Lau 1.145 # dating: 8110 苟為不畜,¶ 終身不得。¶ 苟不志於仁,¶ 終身憂辱,¶ 以陷於死亡。¶ 《詩》云,¶ 『其何能淑,¶ 載胥及溺。』¶ 此之謂也。」¶ # src: MENG 4A10:01; tr. D. C. Lau 1.147 # dating: 8110 7.10孟子曰:¶ 「自暴者,¶ 不可與有言也;¶ 自棄者,¶ 不可與有為也。¶ 言非禮義,¶ 謂之自暴也;¶ 吾身不能居仁由義,¶ 謂之自棄也。¶ # src: MENG 4A10:02; tr. D. C. Lau 1.147 # dating: 8110 仁、 人之安宅也,¶ 義、 人之正路也。¶ 曠安宅而弗居,¶ 舍正路而不由,¶ 哀哉!」¶ # src: MENG 4A11:01; tr. D. C. Lau 1.147 # dating: 8110 7.11孟子曰:¶ 「道在邇 而求諸遠,¶ 事在易 而求諸難:¶ 人人親其親、長其長,¶ 而天下平。」¶ # src: MENG 4A12:01; tr. D. C. Lau 1.147 # dating: 8110 7.12孟子曰:¶ 「居下位 而不獲於上,¶ 民不可得而治也。¶ 獲於上有道,¶ 不信於友,¶ 弗獲於上矣。¶ # src: MENG 4A12:02; tr. D. C. Lau 1.147 # dating: 8110 信於友有道,¶ 事親弗悅,¶ 弗信於友矣。¶ 悅親有道,¶ 反身不誠,¶ 不悅於親矣。¶ 誠身有道,¶ 不明乎善,¶ 不誠其身矣。¶ # src: MENG 4A12:03; tr. D. C. Lau 1.147 # dating: 8110 是故誠者、¶ 天之道也,¶ 思誠者、¶ 人之道也。¶ 至誠而不動者,¶ 未之有也;¶ 不誠,¶ 未有能動者也。」¶ # src: MENG 4A13:01; tr. D. C. Lau 1.149 # dating: 8110 7.13孟子曰:¶ 「伯夷辟紂,¶ 居北海之濱,¶ 聞文王作,興 曰:¶ 『盍歸乎來!』¶ 吾聞西伯善養老者。¶ # src: MENG 4A13:02; tr. D. C. Lau 1.149 # dating: 8110 太公辟紂,¶ 居東海之濱,¶ 聞文王作,興 曰:¶ 『盍歸乎來!¶ 吾聞西伯善養老者。』¶ # src: MENG 4A13:03; tr. D. C. Lau 1.149 # dating: 8110 二老者、¶ 天下之大老也,而歸之,¶ 是天下之父歸之也。¶ 天下之父歸之,¶ 其子焉往?¶ 諸侯有行文王之政者,¶ 七年之內,¶ 必為政於天下矣。」¶ # src: MENG 4A14:01; tr. D. C. Lau 1.149 # dating: 8110 7.14孟子曰:¶ 「求也 為季氏宰,¶ 無能改於其德,¶ 而賦粟倍他日。¶ 孔子曰:¶ 『求 非我徒也,¶ 小子鳴鼓而攻之可也。』¶ # src: MENG 4A14:02; tr. D. C. Lau 1.149 # dating: 8110 由此觀之,¶ 君不行仁政 而富之,¶ 皆棄於孔子者也,¶ # src: MENG 4A14:03; tr. D. C. Lau 1.149 # dating: 8110 況於為之強戰?¶ 爭地以戰,¶ 殺人盈野;¶ 爭城以戰,¶ 殺人盈城,¶ 此所謂率土地而食人肉,¶ 罪不容於死。¶ # src: MENG 4A14:04; tr. D. C. Lau 1.149 # dating: 8110 故善戰者服上刑,¶ 連諸侯者次之,¶ 辟草萊、¶ 任土地者次之。」¶ # src: MENG 4A15:01; tr. D. C. Lau 1.151 # dating: 8110 7.15孟子曰:¶ 「存乎人者,¶ 莫良於眸子。¶ 眸子不能掩其惡。¶ 胸中正,¶ 則眸子瞭焉;¶ 胸中不正,¶ 則眸子眊焉。¶ 聽其言也,¶ 觀其眸子,¶ 人焉廋哉?」¶ # src: MENG 4A16:01 tr. D. C. Lau1.151 # dating: 8110 7.16孟子曰:¶ 「恭者不侮人,¶ 儉者不奪人。¶ 侮奪人之君,¶ 惟恐不順焉,¶ 惡得為恭儉?¶ 恭儉豈可以聲音笑貌為哉?」¶ # src: MENG 4A17:01; tr. D. C. Lau 1.151 # dating: 8110 7.17淳于髡曰:¶ 「男女授受不親,¶ 禮與?」¶ 孟子曰:¶ 「禮也。」¶ # src: MENG 4A17:02; tr. D. C. Lau 1.151 # dating: 8110 曰:¶ 「嫂溺,則援之以手乎?」¶ 曰:¶ 「嫂溺不援,¶ 是豺狼也。¶ 男女授受不親,¶ 禮也;¶ 嫂溺,援之以手者,¶ 權也。」¶ # src: MENG 4A17:03; tr. D. C. Lau 1.151 # dating: 8110 曰:¶ 「今天下溺矣,¶ 夫子之不援,¶ 何也?」¶ 曰:¶ 「天下溺,¶ 援之以道;¶ 嫂溺,¶ 援之以手,¶ 子欲手援天下乎?」¶ # src: MENG 4A18:01; tr. D. C. Lau 1.151 # dating: 8110 7.18公孫丑曰:¶ 「君子之不教子,¶ 何也?」¶ 孟子曰:¶ 「勢不行也。¶ 教者必以正;¶ 以正不行,¶ 繼之以怒。¶ 繼之以怒,¶ 則反夷矣。¶ # src: MENG 4A18:02; tr. D. C. Lau 1.151 # dating: 8110 『夫子教我以正,¶ 夫子未出於正也。』¶ 則是父子相夷也。¶ 父子相夷,則惡矣。¶ 古者易子而教之,¶ 父子之間不責善。¶ 責善則離,¶ 離則不祥莫大焉。」¶ # src: MENG 4A19:01; tr. D. C. Lau 1.153 # dating: 8110 7.19孟子曰:¶ 「事、孰為大?¶ 事親為大;¶ 守、孰為大?¶ 守身為大。¶ 不失其身 而能事其親者,¶ 吾聞之矣;¶ 失其身而能事其親者,¶ 吾未之聞也。¶ # src: MENG 4A19:02; tr. D. C. Lau 1.153 # dating: 8110 孰不為事?¶ 事親、¶ 事之本也;¶ 孰不為守?¶ 守身、¶ 守之本也。¶ # src: MENG 4A19:03; tr. D. C. Lau 1.153 # dating: 8110 曾子養曾晳,¶ 必有酒肉;¶ 將徹,¶ 必請所與;¶ 問有餘,¶ 必曰:『有。』¶ # src: MENG 4A19:04; tr. D. C. Lau 1.153 # dating: 8110 曾晳死,¶ 曾元養曾子,¶ 必有酒肉;¶ 將徹,¶ 不請所與;¶ 問有餘,¶ 曰:¶ 『亡矣。』¶ # src: MENG 4A19:05; tr. D. C. Lau 1.153 # dating: 8110 將以復進也。¶ 此所謂養口體者也。¶ 若曾子,¶ 則可謂養志也。¶ 事親若曾子者,¶ 可也。」¶ # src: MENG 4A20:01; tr. D. C. Lau 1.153 # dating: 8110 7.20孟子曰:¶ 「人不足與適也,¶ 政不足(與)間也;¶ 惟大人為能格君心之非。¶ 君仁,莫不仁;¶ 君義,莫不義;¶ 君正,莫不正。¶ 一正君而國定矣。」¶ # src: MENG 4A21:01; tr. D. C. Lau 1.55 # dating: 8110 7.21孟子曰:¶ 「有不虞之譽,¶ 有求全之毀。」¶ # src: MENG 4A22:01; tr. D. C. Lau 1.155 # dating: 8110 7.22孟子曰:¶ 「人之易其言也,¶ 無責耳矣。」¶ # src: MENG 4A23:01; tr. D. C. Lau 1.155 # dating: 8110 7.23孟子曰:¶ 「人之患 在好為人師。」¶ # src: MENG 4A24:01; tr. D. C. Lau 1.155 # dating: 8110 7.24樂正子從於子敖之齊。 ¶ 樂正子見孟子。¶ 孟子曰:¶ 「子亦來見我乎?」¶ 曰:¶ 「先生何為出此言也?」¶ # src: MENG 4A24:02; tr. D. C. Lau 1.155 # dating: 8110 曰:¶ 「子來幾日矣?」¶ 曰:¶ 「昔者。」¶ 曰:¶ 「昔者,¶ 則我出此言也,¶ 不亦宜乎?」¶ 曰:¶ 「舍館未定。」¶ # src: MENG 4A24:03; tr. D. C. Lau 1.155 # dating: 8110 曰:「子聞之也,¶ 舍館定 然後求見長者乎?」¶ 曰:¶ 「克有罪。」¶ # src: MENG 4A25:01; tr. D. C. Lau 1.155 # dating: 8110 7.25孟子謂樂正子曰:¶ 「子之從於子敖來,¶ 徒餔啜也。¶ 我不意子學古之道 而以餔啜也。」¶ # src: MENG 4A26:01; tr. D. C. Lau 1.155 # dating: 8110 7.26孟子曰:¶ 「不孝有三,¶ 無後為大。¶ 舜不告而娶,¶ 為無後也,¶ 君子以為猶告也。」¶ # src: MENG 4A27:01; tr. D. C. Lau 1.157 # dating: 8110 7.27孟子曰:¶ 「仁之實,¶ 事親是也;¶ 義之實,¶ 從兄是也;¶ 智之實,¶ 知斯二者弗去是也;¶ # src: MENG 4A27:02; tr. D. C. Lau 1.157 # dating: 8110 禮之實,¶ 節文斯二者是也;¶ 樂之實,¶ 樂斯二者,¶ 樂則生矣;¶ 生則惡可已也,¶ 惡可已,¶ 則不知足之蹈之 手之舞之。」¶ # src: MENG 4A28:01; tr. D. C. Lau 1.157 # dating: 8110 7.28孟子曰:¶ 「天下大悅 而將歸己,¶ 視天下悅而歸己,¶ 猶草芥也,¶ 惟舜為然。¶ # src: MENG 4A28:02; tr. D. C. Lau 1.157 # dating: 8110 不得乎親,¶ 不可以為人;¶ 不順乎親,¶ 不可以為子。¶ # src: MENG 4A28:03; tr. D. C. Lau 1.157 # dating: 8110 舜盡事親之道 而瞽瞍厎豫,¶ 瞽瞍厎豫 而天下化,¶ 瞽瞍厎豫 而天下之為父子者定,¶ 此之謂大孝。」