# -*- mode: mandoku-view -*- #+TITLE: 孟子 #+DATE: 2016-08-10 10:04:34 #+PROPERTY: ID KR1h0001 #+PROPERTY: BASEEDITION tls #+PROPERTY: JUAN 0 #+PROPERTY: CAT 1pre-han,經學典籍,四書類 ¶ ** 1 《梁惠王上》 1.1孟子見梁惠王。¶ 王曰:¶ 「叟!¶ 不遠千里而來,¶ 亦將有以利吾國乎?」¶ 孟子對曰:¶ 「王!何必曰利?¶ 亦有仁義而已矣。¶ # src: MENG 1A01:02; tr. D. C. Lau 1. 3 # dating: 8110 王曰:¶ 『何以利吾國?』¶ 大夫曰:¶ 『何以利吾家?』¶ 士庶人曰:¶ 『何以利吾身?』¶ 上下交征利 而國危矣。¶ # src: MENG 1A01:03; tr. D. C. Lau 1. 3 # dating: 8110 萬乘之國,¶ 弒其君者,¶ 必千乘之家;¶ 千乘之國,¶ 弒其君者,¶ 必百乘之家。¶ 萬取千焉,¶ 千取百焉,¶ 不為不多矣。¶ 苟為後義而先利,¶ 不奪不饜。¶ # src: MENG 1A01:04; tr. D. C. Lau 1. 3 # dating: 8110 未有仁而遺其親者也,¶ 未有義而後其君者也。¶ 王亦曰仁義而已矣,¶ 何必曰利?」¶ # src: MENG 1A02:01; tr. D. C. Lau 1.3 # dating: 8110 1.2孟子見梁惠王。¶ 王立於沼上,¶ 顧鴻鴈麋鹿,¶ 曰:¶ 「賢者亦樂此乎?」¶ # src: MENG 1A02:02; tr. D. C. Lau 1.3 # dating: 8110 孟子對曰:¶ 「賢者而後樂此,¶ 不賢者雖有此,不樂也。¶ # src: MENG 1A02:03; tr. D. C. Lau 1.3 # dating: 8110 《詩》云:¶ 『經始靈臺,¶ 經之營之,¶ 庶民攻之,¶ 不日成之。¶ 經始勿亟,¶ 庶民子來。¶ # src: MENG 1A02:04; tr. D. C. Lau 1.3 # dating: 8110 王在靈囿,¶ 麀鹿攸伏,¶ 麀鹿濯濯,¶ 白鳥鶴鶴。¶ 王在靈沼,¶ 於牣魚躍。』¶ # src: MENG 1A02:05; tr. D. C. Lau 1.3 # dating: 8110 文王以民力為臺為沼,¶ 而民歡樂之,¶ 謂其臺曰靈臺,¶ 謂其沼曰靈沼,¶ 樂其有麋鹿魚鼈。¶ 古之人與民偕樂,¶ 故能樂也。¶ # src: MENG 1A02:06; tr. D. C. Lau 1.3 # dating: 8110 《湯誓》曰:¶ 『時日害喪,¶ 予及女皆亡。』¶ 民欲與之皆亡,¶ 雖有臺池鳥獸,¶ 豈能獨樂哉?」¶ # src: MENG 1A03:01; tr. D. C. Lau 1.5 # dating: 8110 1.3梁惠王曰:¶ 「寡人之於國也,¶ 盡心焉耳矣。¶ 河內凶,¶ 則移其民於河東,¶ 移其粟於河內。¶ 河東凶 亦然。¶ # src: MENG 1A03:02; tr. D. C. Lau 1.5 # dating: 8110 察鄰國之政,¶ 無如寡人之用心者。¶ 鄰國之民不加少,¶ 寡人之民不加多,¶ 何也?」¶ # src: MENG 1A03:03; tr. D. C. Lau 1.5 # dating: 8110 孟子對曰:¶ 「王好戰,¶ 請以戰喻。¶ # src: MENG 1A03:04; tr. D. C. Lau 1.5 # dating: 8110 填然鼓之,¶ 兵刃既接,¶ 棄甲曳兵而走。¶ 或百步而後止,¶ 或五十步而後止。¶ 以五十步笑百步,¶ 則何如?」¶ # src: MENG 1A03:05; tr. D. C. Lau 1.5 # dating: 8110 曰:¶ 「不可;¶ 直不百步耳,¶ 是亦走也。」¶ # src: MENG 1A03:06; tr. D. C. Lau 1.5 # dating: 8110 曰:¶ 「王如知此,¶ 則無望民之多於鄰國也。¶ 不違農時,穀不可勝食也;¶ 數罟不入洿池,魚鼈不可勝食也;¶ 斧斤以時入山林,材木不可勝用也。¶ # src: MENG 1A03:07; tr. D. C. Lau 1.5 # dating: 8110 穀與魚鼈不可勝食,¶ 材木不可勝用,¶ 是使民養生喪死無憾也。¶ 養生喪死無憾,¶ 王道之始也。¶ # src: MENG 1A03:08; tr. D. C. Lau 1.5 # dating: 8110 五畝之宅,樹之以桑,¶ 五十者可以衣帛矣。¶ 雞豚狗彘之畜,無失其時,¶ 七十者可以食肉矣。¶ 百畝之田,勿奪其時,¶ 數口之家可以無飢矣。¶ # src: MENG 1A03:09; tr. D. C. Lau 1.5 # dating: 8110 謹庠序之教,¶ 申之以孝悌之義,¶ 頒白者不負戴於道路矣。¶ # src: MENG 1A03:10; tr. D. C. Lau 1.5 # dating: 8110 七十者衣帛食肉,¶ 黎民不飢不寒,¶ 然而不王者,¶ 未之有也。¶ # src: MENG 1A03:11; tr. D. C. Lau 1.5 # dating: 8110 「狗彘食人食而不知檢,¶ 塗有餓莩而不知發;¶ 人死,則曰:¶ 『非我也,歲也。』¶ 是何異於刺人而殺之,曰:¶ 『非我也,兵也。』¶ # src: MENG 1A03:12; tr. D. C. Lau 1.5 # dating: 8110 王無罪歲,¶ 斯天下之民至焉。」¶ # src: MENG 1A04:01; tr. D. C. Lau 1. 9 # dating: 8110 1.4梁惠王曰:¶ 「寡人願安承教。」¶ 孟子對曰:¶ 「殺人以梃與刃,¶ 有以異乎?」¶ # src: MENG 1A04:02; tr. D. C. Lau 1. 9 # dating: 8110 曰:¶ 「無以異也。」¶ 「以刃與政,¶ 有以異乎?」¶ 曰:¶「無以異也。」¶ # src: MENG 1A04:03; tr. D. C. Lau 1. 9 # dating: 8110 曰:¶ 「庖有肥肉,¶ 廄有肥馬,¶ 民有飢色,¶ 野有餓莩,¶ 此率獸而食人也。¶ # src: MENG 1A04:04; tr. D. C. Lau 1. 9 # dating: 8110 獸相食,¶ 且人惡之;¶ 為民父母,¶ 行政,不免於率獸而食人,¶ 惡在其為民父母也?¶ # src: MENG 1A04:05; tr. D. C. Lau 1. 9 # dating: 8110 仲尼曰:¶ 『始作俑者,¶ 其無後乎!』¶ 為其象人而用之也。¶ 如之何 其使斯民飢而死也?」¶ # src: MENG 1A05:01; tr. D. C. Lau 1.9 # dating: 8110 1.5梁惠王曰:¶ 「晉國、¶ 天下莫強焉,¶ 叟之所知也。¶ # src: MENG 1A05:02; tr. D. C. Lau 1.9 # dating: 8110 及寡人之身,¶ 東敗於齊,¶ 長子死焉;¶ 西喪地於秦七百里;¶ 南辱於楚。¶ # src: MENG 1A05:03; tr. D. C. Lau 1.9 # dating: 8110 寡人恥之,¶ 願比死者壹洒之,¶ 如之何則可?」¶ # src: MENG 1A05:04; tr. D. C. Lau 1.9 # dating: 8110 孟子對曰:¶ 「地方百里 而可以王。¶ 王如施仁政於民,¶ 省刑罰,¶ 薄稅斂,¶ 深耕易耨;¶ # src: MENG 1A05:05; tr. D. C. Lau 1.9 # dating: 8110 壯者以暇日修其孝悌忠信,¶ 入以事其父兄,¶ 出以事其長上,¶ 可使制梃以撻秦楚之堅甲利兵矣。¶ # src: MENG 1A05:06; tr. D. C. Lau 1.9 # dating: 8110 「彼奪其民時,¶ 使不得耕耨 以養其父母。¶ 父母凍餓,¶ 兄弟妻子離散。¶ # src: MENG 1A05:07; tr. D. C. Lau 1.9 # dating: 8110 彼陷溺其民,¶ 王往而征之,¶ 夫誰與王敵?¶ 故曰:¶ 『仁者無敵。』¶ 王請勿疑!」¶ # src: MENG 1A06:01; tr. D. C. Lau 1.11 # dating: 8110 1.6孟子見梁襄王,¶ 出, 語人曰:¶ 「望之不似人君,¶ 就之而不見所畏焉。¶ # src: MENG 1A06:02; tr. D. C. Lau 1.11 # dating: 8110 卒然問曰:¶ 『天下惡乎定?』¶ 「吾對曰:¶ 『定于一。』¶ 『孰能一之?』¶ 對曰:¶ 『不嗜殺人者能一之。』¶ 『孰能與之?』¶ 「對曰:¶ 『天下莫不與也。¶ # src: MENG 1A06:03; tr. D. C. Lau 1.11 # dating: 8110 王知夫苗乎?¶ 七八月之間旱,¶ 則苗槁矣。¶ 天油然作雲,¶ 沛然下雨,¶ 則苗浡然興之矣。¶ 其如是,¶ 孰能禦之?¶ # src: MENG 1A06:04; tr. D. C. Lau 1.11 # dating: 8110 今夫天下之人牧,¶ 未有不嗜殺人者也。¶ 如有不嗜殺人者,¶ 則天下之民皆引領而望之矣。¶ # src: MENG 1A06:05; tr. D. C. Lau 1.11 # dating: 8110 誠如是也,¶ 民歸之,¶ 由水之就下,¶ 沛然誰能禦之?』」¶ # src: MENG 1A07:01; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 1.7齊宣王問曰:¶ 「齊桓、晉文之事 可得聞乎?」¶ # src: MENG 1A07:02; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 孟子對曰:¶ 「仲尼之徒 無道桓文之事者,¶ 是以後世無傳焉,¶ 臣未之聞也。¶ 無以,則王乎?」¶ # src: MENG 1A07:03; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 曰:¶ 「德何如 則可以王矣?」¶ 曰:¶ 「保民而王,¶ 莫之能禦也。」¶ 曰:¶ 「若寡人者,可以保民乎哉?」¶ 曰:¶ 「可。」¶ # src: MENG 1A07:04; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 曰:¶ 「何由知吾可也?」¶ 曰:¶ 「臣聞之胡齕曰:¶ 王坐於堂上,¶ 有牽牛而過堂下者,¶ # src: MENG 1A07:05; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 王見之,¶ 曰:¶ 『牛何之?』¶ 對曰:¶ 『將以釁鍾。』¶ 王曰:¶ 『舍之!¶ 吾不忍其觳觫,¶ 若無罪而就死地。』¶ # src: MENG 1A07:06; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 對曰:¶ 『然則廢釁鍾與?』¶ 曰:¶ 『何可廢也?¶ 以羊易之!』¶ 不識有諸?」¶ 曰:¶ 「有之。」¶ # src: MENG 1A07:07; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 曰:¶ 「是心足以王矣。¶ 百姓皆以王為愛也,¶ 臣固知王之不忍也。」¶ # src: MENG 1A07:08; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 王曰:¶ 「然;¶ 誠有百姓者。¶ 齊國雖褊小,¶ 吾何愛一牛?¶ 即不忍其觳觫,¶ 若無罪而就死地,¶ 故以羊易之也。」¶ # src: MENG 1A07:09; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 曰:¶ 「王無異於百姓之以王為愛也。¶ 以小易大,¶ 彼惡知之?¶ 王若隱其無罪而就死地,¶ 則牛羊何擇焉?」¶ # src: MENG 1A07:10; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 王笑曰:¶ 「是誠何心哉?¶ 我非愛其財而易之以羊也。¶ 宜乎百姓之謂我愛也。」¶ # src: MENG 1A07:11; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 曰:¶ 「無傷也,¶ 是乃仁術也,¶ 見牛未見羊也。¶ 君子之於禽獸也,¶ 見其生,¶ 不忍見其死;¶ 聞其聲,¶ 不忍食其肉。¶ 是以君子遠庖廚也。」¶ # src: MENG 1A07:12; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 王說,曰:¶ 「《詩》云:¶ 『他人有心,¶ 予忖度之。』¶ 夫子之謂也。¶ # src: MENG 1A07:13; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 夫我乃行之,¶ 反而求之,¶ 不得吾心。¶ 夫子言之,¶ 於我心有戚戚焉。¶ 此心之所以合於王者,何也?」¶ # src: MENG 1A07:14; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 曰:¶ 「有復於王者曰:¶ 『吾力足以舉百鈞,¶ 而不足以舉一羽;¶ 明足以察秋毫之末,¶ 而不見輿薪。』¶ 則王許之乎?」¶ 曰:¶ 「否。」¶ # src: MENG 1A07:15; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 「今恩足以及禽獸,¶ 而功不至於百姓者,¶ 獨何與?¶ # src: MENG 1A07:16; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 然則一羽之不舉,¶ 為不用力焉;¶ 輿薪之不見,¶ 為不用明焉;¶ 百姓之不見保,¶ 為不用恩焉。¶ 故王之不王,¶ 不為也,¶ 非不能也。」¶ # src: MENG 1A07:17; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 曰:¶ 「不為者與不能者之形 何以異?」¶ 曰:¶ 「挾太山以超北海,¶ 語人曰:¶ 『我不能。』¶ 是誠不能也。¶ # src: MENG 1A07:18; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 為長者折枝,¶ 語人曰:¶ 『我不能。』¶ 是不為也,¶ 非不能也。¶ # src: MENG 1A07:19; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 故王之不王,¶ 非挾太山以超北海之類也;¶ 王之不王,¶ 是折枝之類也。 # src: MENG 1A07:20; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 ¶ 「老吾老,以及人之老;¶ 幼吾幼,以及人之幼。¶ 天下可運於掌。¶ # src: MENG 1A07:21; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 《詩》云,¶ 『刑于寡妻,¶ 至于兄弟,¶ 以御于家邦。』¶ 言舉斯心加諸彼而已。¶ # src: MENG 1A07:22; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 故推恩足以保四海,¶ 不推恩無以保妻子。¶ 古之人所以大過人者,¶ 無他焉,¶ 善推其所為而已矣。¶ # src: MENG 1A07:23; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 今恩足以及禽獸,¶ 而功不至於百姓者,¶ 獨何與?¶ 「權,然後知輕重;¶ 度,然後知長短。¶ 物皆然,¶ 心為甚。¶ 王請度之!¶ # src: MENG 1A07:24; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 「抑王興甲兵,¶ 危士臣,¶ 搆怨於諸侯,¶ 然後快於心與?」¶ # src: MENG 1A07:25; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 王曰:¶ 「否;¶ 吾何快於是?¶ 將以求吾所大欲也。」¶ 曰:¶ 「王之所大欲可得聞與?」¶ 王笑而不言。 # src: MENG 1A07:26; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 ¶ 曰:¶ 「為肥甘不足於口與?¶ 輕煖不足於體與?¶ 抑為采色不足視於目與?¶ 聲音不足聽於耳與?¶ 便嬖不足使令於前與?¶ 王之諸臣皆足以供之,¶ 而王豈為是哉?」¶ # src: MENG 1A07:27; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 曰:¶ 「否;¶ 吾不為是也。」¶ 曰:¶ 「然則王之所大欲可知已,¶ # src: MENG 1A07:28; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 欲辟土地,¶ 朝秦楚,¶ 莅中國 而撫四夷也。¶ 以若所為求若所欲,¶ 猶緣木而求魚也。」¶ # src: MENG 1A07:29; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 王曰:¶ 「若是其甚與?」¶ 曰:¶ 「殆有甚焉。¶ 緣木求魚,¶ 雖不得魚,¶ 無後災。¶ 以若所為 求若所欲,¶ 盡心力而為之,¶ 後必有災。」¶ # src: MENG 1A07:30; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 曰:¶ 「可得聞與?」¶ 曰:¶ 「鄒人與楚人戰,¶ 則王以為孰勝?」¶ 曰:¶ 「楚人勝。」¶ # src: MENG 1A07:31; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 曰:¶ 「然則小固不可以敵大,¶ 寡固不可以敵眾,¶ 弱固不可以敵強。¶ 海內之地 方千里者九,¶ 齊集有其一。¶ 以一服八,¶ 何以異於鄒敵楚哉?¶ # src: MENG 1A07:32; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 蓋亦反其本矣。¶ 「今王發政施仁,¶ 使天下仕者皆欲立於王之朝,¶ 耕者皆欲耕於王之野,¶ 商賈皆欲藏於王之市,¶ 行旅皆欲出於王之塗,¶ 天下之欲疾其君者,¶ 皆欲赴愬於王。¶ # src: MENG 1A07:33; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 其若是,¶ 孰能禦之?」¶ # src: MENG 1A07:34; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 王曰:¶ 「吾惽,¶ 不能進於是矣。¶ 願夫子輔吾志,¶ 明以教我。¶ 我雖不敏,¶ 請嘗試之。」¶ # src: MENG 1A07:35; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 曰:¶ 「無恆產而有恆心者,¶ 惟士為能。¶ 若民,則無恆產,¶ 因無恆心。¶ 苟無恆心,¶ 放辟邪侈,¶ 無不為已。¶ # src: MENG 1A07:36; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 及陷於罪,¶ 然後從而刑之,¶ 是罔民也。¶ 焉有仁人在位 罔民而可為也?¶ # src: MENG 1A07:37; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 是故明君制民之產,¶ 必使仰足以事父母,¶ 俯足以畜妻子,¶ 樂歲終身飽,¶ 凶年免於死亡;¶ 然後驅而之善,¶ 故民之從之也輕。¶ # src: MENG 1A07:38; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 今也制民之產,¶ 仰不足以事父母,¶ 俯不足以畜妻子;¶ 樂歲終身苦,¶ 凶年不免於死亡。¶ 此惟救死而恐不贍,¶ 奚暇治禮義哉?¶ 「王欲行之,¶ 則盍反其本矣:¶ # src: MENG 1A07:39; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 五畝之宅,樹之以桑,¶ 五十者可以衣帛矣。¶ 雞豚狗彘之畜,無失其時,¶ 七十者可以食肉矣。¶ 百畝之田,勿奪其時,¶ 八口之家可以無飢矣。¶ # src: MENG 1A07:40; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 謹庠序之教,¶ 申之以孝悌之義,¶ 頒白者不負戴於道路矣。¶ # src: MENG 1A07:41; tr. D. C. Lau 1.13 # dating: 8110 老者衣帛食肉,¶ 黎民不飢不寒,¶ 然而不王者,¶ 未之有也。」